Μαγνήτες, δύναμη από μακριά…
Γράφει ο ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΖΗΚΟΣ*
Σχεδόν σε κάθε σπίτι που υπάρχουν μικρά παιδιά η εξωτερική πλευρά του ψυγείου είναι διακοσμημένη με διάφορα θέματα κυρίως της επιλογής των μικρών τα οποία εφαρμόζουν στην επιφάνεια του ψυγείου με τη βοήθεια ενός μικρού μαγνήτη. Στους μικρούς μας φίλους αρέσει να αλλάζουν τη θέση των συγκεκριμένων μαγνητών αλλά φυσικά αγνοούν τη φυσική ερμηνεία του φαινόμενου.
Οι γονείς αρχικά οφείλουν να ενημερώσουν τους μικρούς ότι ο μαγνήτης είναι ένα μέταλλο το οποίο έχει την ικανότητα να έλκει αντικείμενα με την προϋπόθεση αυτά να είναι κατασκευασμένα από συγκεκριμένα μέταλλα. Με την εκτέλεση αντίστοιχου πειράματος θα διαπιστώσουν ότι ο μαγνήτης δεν έλκει αντικείμενα κατασκευασμένα από ξύλο, χαρτί ή πλαστικό. Επίσης δεν είναι απαραίτητη προϋπόθεση να είναι σε επαφή με το αντικείμενο που θα ασκήσει πάνω του δύναμη. Κάνοντας χρήση του internet μπορούν να χρησιμοποιηθούν φωτογραφίες οι οποίες δείχνουν τεράστιους μαγνήτες (ηλεκτρομαγνήτες) να λειτουργούν ως γερανοί μεταφέροντας αυτοκίνητα, εξηγώντας στα μικρά παιδιά ότι οι μαγνήτες έχουν διάφορα μεγέθη και χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία. Μαγνήτες επίσης υπάρχουν στο εσωτερικό των κινητών τηλεφώνων και στα ηχεία.
Στη συνέχεια οι γονείς θα απομυθοποιήσουν ένα παιχνίδι το οποίο έχουν στην κατοχή τους αρκετά παιδιά, την πυξίδα. Πλησιάζοντας ένα μαγνήτη στην πυξίδα οι μικροί θα διαπιστώσουν ότι η πυξίδα αρχίζει να περιστρέφεται. Θα τους ενημερώσουμε ότι η βελόνα της πυξίδας είναι ένας μικρός μαγνήτης και ότι δείχνει προς συγκεκριμένη κατεύθυνση δηλαδή προς το βορρά. Οπότε ο μαγνήτης ασκεί δύναμη και αλλάζει τον προσανατολισμό της πυξίδας. Το συγκεκριμένο όργανο χρησιμοποιούταν για χρόνια στον καθορισμό της πορείας ενός πλοίου ή στην κίνηση πεζοπόρων στη φύση ακόμα και στις μέρες μας.
Τέλος χρησιμοποιώντας δυο μικρούς ραβδόμορφους μαγνήτες οι μικροί μας φίλοι θα διαπιστώσουν ότι μεταξύ των μαγνητών ασκούνται ελκτικές ή απωστικές δυνάμεις. Μάλιστα αλλάζοντας τον προσανατολισμό των μαγνητών οι δυνάμεις από ελκτικές μετατρέπονται σε απωστικές και αντίθετα. Το συγκεκριμένο φαινόμενο συχνά παρατηρείται και με τους μαγνήτες που υπάρχουν στο ψυγείο. Γυρίσαμε λοιπόν στο αρχικό μας έρεισμα και δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι ακόμα και το πιο απλό αντικείμενο που υπάρχει μέσα στο σπίτι μπορεί να προσφέρει πηγές γνώσεις και στιγμές ευχαρίστησης.
* Χημικός, MSc, υπ. διδάκτωρ Παν/μιου Αθηνών, σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού
