Αθήνα, 26-09-2020

Επιπτώσεις παιδικής παχυσαρκίας και εμφάνιση αθηρωμάτωσης στο καρδιαγγειακό τους σύστημα

Είναι πλέον γνωστό ότι η επιδημία της παχυσαρκίας που προσβάλλει σήμερα τα παιδιά και τους έφηβους, δημιουργεί παθολογικά φαινόμενα αθηρωμάτωσης στο καρδιαγγειακό τους σύστημα. 

 

Οι γιατροί προειδοποιούν με έμφαση και ανησυχία ότι εάν δεν ληφθούν έγκαιρα, αποτελεσματικά μέτρα, η στεφανιαία νόσος της καρδίας και το έμφραγμα μυοκαρδίου, θα πλήττουν όχι μόνο όλο και πιο νέους ενήλικες αλλά θα αυξηθεί η συχνότητα τους σε έφηβους και παιδιά.

 

Ήδη έρευνες κατά τα τελευταία είκοσι χρόνια, δείχνουν αύξηση της αθηρωμάτωσης στις στεφανιαίες αρτηρίες των παιδιών. Σε ιστολογικές εξετάσεις αρτηριών από νεκροψίες παιδιών προσχολικής ή μικρότερης ηλικίας, βρέθηκε ότι υπάρχουν στρώματα λίπους στα οποία σχηματίζεται η αθηρωμάτωση.

 

Η αθηρωμάτωση είναι μια παθολογική κατάσταση η οποία προκαλεί στένωση στις αρτηρίες. Με τη συνεχή και προοδευτική της αύξηση, οδηγεί σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό απόφραξης αρτηριών σε ζωτικά όργανα. Η ρήξη της πλάκας αθηρωμάτωσης και η θρόμβωση σε αρτηρίες, είναι αιτίες πλήρους απόφραξης των αρτηριών. Η ισχαιμία που προκύπτει κάτω από αυτές τις περιστάσεις, μπορεί να είναι αιτία ξαφνικού θανάτου, εμφράγματος μυοκαρδίου, αποπληξίας ή άλλου καρδιαγγειακού επεισοδίου.

 

Προκαλεί δέος το γεγονός ότι αυτού του είδους οι παθολογικές καταστάσεις, που ήσαν σπάνιες σε νεαρούς ενήλικες, έφηβους και παιδιά, αρχίζουν να εμφανίζονται με αυξημένη συχνότητα στις ηλικιακές αυτές ομάδες. Και είναι εύλογο να διερωτόμαστε, τι πρόκειται να συμβεί μελλοντικά εάν σε μικρά παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας, δημιουργούνται αθηρωματικές βλάβες σε αρτηρίες ζωτικών οργάνων.

 

Άμεση συσχέτιση υπάρχει με την συσσώρευση λίπους στην κοιλιά και τη στένωση των στεφανιαίων αρτηριών της καρδίας σε νέους ανθρώπους. Η παχυσαρκία της κοιλιάς, με το λίπος που συσσωρεύεται, είναι γνωστό ότι αυξάνει τον κίνδυνο πρόκλησης αθηρωμάτωσης και στένωσης των αρτηριών.
Κάτι που θα πρέπει να αναρωτηθεί κανείς σήμερα είναι η ηλικία στην οποία αρχίζει η παχυσαρκία της κοιλιάς να προκαλεί προβλήματα στις στεφανιαίες αρτηρίες της καρδίας.

 

Για να ρίξουν περισσότερο φως στο πρόβλημα, Αμερικανοί γιατροί από 4 νοσοκομειακά ερευνητικά κέντρα, μελέτησαν σχεδόν 3 χιλιάδες νέους ανθρώπους, ηλικίας από 18 έως 30 ετών..

 

Η κοιλιακή παχυσαρκία βρέθηκε να έχει ισχυρό συσχετισμό με την ασβεστοποίηση των στεφανιαίων αρτηριών της καρδίας. Οι νέοι άνθρωποι με τη μεγαλύτερη περίμετρο κοιλιάς, είχαν 70% περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάζουν ασβεστοποίηση των στεφανιαίων αρτηριών τους.

 

Το συμπέρασμα των Αμερικανών γιατρών είναι ότι η κοιλιακή παχυσαρκία που αξιολογείται εύκολα με την μέτρηση περιμέτρου κοιλιάς, σχετίζεται με την πρώιμη αθηρωμάτωση των ζωτικών αρτηριών της καρδίας. Αυτό δείχνει ότι η συσσώρευση λίπους στην κοιλιακή χώρα των νέων, μπορεί να δημιουργεί από νωρίς στη ζωή τους, τις προϋποθέσεις για σοβαρά καρδιακά επεισόδια αργότερα. Επισημαίνεται ότι η κοιλιακή παχυσαρκία, συσχετίζεται και με άλλους σοβαρούς κινδύνους για την υγεία όπως ψηλή πίεση και διαβήτη.

 

Πρόσφατα στοιχεία από την Ευρωπαϊκή Ένωση, δείχνουν ότι 27% των ανδρών και 38% των γυναικών είναι παχύσαρκοι. Η Παγκόσμιος Οργάνωση Υγείας αναφέρει ότι ο αριθμός των ανθρώπων που παρουσιάζουν παχυσαρκία σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, έχει τριπλασιαστεί από το 1980 έως σήμερα.

 

Η παχυσαρκία θεωρείται πανδημία που πλήττει τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επηρεάζει πολύ αρνητικά την οικονομία των 27 κρατών μελών της. Ευθύνεται για το 7% των εξόδων που χρειάζονται για ιατρική περίθαλψη στα κράτη μέλη.

 

Υπολογίζεται ότι 3 εκατομμύρια παιδιά στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι παχύσαρκα και κάθε χρόνο, 85.000 καθίστανται παχύσαρκα. Τα παχύσαρκα παιδιά του σήμερα, θα είναι οι παχύσαρκοι ενήλικες του αύριο.

 

Οι επιπτώσεις στην προσωπική τους ζωή και υγεία θα είναι μεγάλες. Ταυτόχρονα, θα είναι αιτία απώλειας παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης ενώ τα οικονομικά έξοδα που θα απαιτούνται για την περίθαλψη παχύσαρκων ενηλίκων, θα είναι δυσβάσταχτα για τα κράτη μέλη.

 

Συνοπτικά, θα συγκρατήσουμε ότι η κοιλιακή παχυσαρκία στους νέους, σχετίζεται με αρχικά στάδια αρτηριοσκλήρυνσης των στεφανιαίων αρτηριών της καρδίας και δείχνει αυτούς που κινδυνεύουν από στεφανιαία νόσο αργότερα στη ζωή.

 

Ο κίνδυνος που διατρέχουν οι νέοι, για έμφραγμα μυοκαρδίου, καρδιακή ανεπάρκεια και στεφανιαία νόσο της καρδίας λόγω κοιλιακής παχυσαρκίας με αυξημένο λίπος στην κοιλιακή χώρα, επιβάλλει την άμεση και συνεχή λήψη μέτρων πρόληψης και αντιμετώπισης της παχυσαρκίας σε παιδιά, έφηβους και νέους ενήλικες.

 

 

Οι σύγχρονες οδηγίες πρόληψης και διαιτητικής παρέμβασης, για το μεγάλο πρόβλημα της αθηρωμάτωσης, περιλαμβάνουν τις ακόλουθες συστάσεις:

 

1. Περιορισμό των τροφών με αυξημένη περιεκτικότητα σε χοληστερόλη και κορεσμένα λιπαρά οξέα, τα οποία περιέχονται κυρίως στα κόκκινα κρέατα, σάλτσες, και επεξεργασμένες τροφές (σοκολάτα, παγωτά). Αντίθετα προτείνεται η αύξηση της πρόσληψης τροφών με μεγάλη περιεκτικότητα σε μονοακόρεστα (ελαιόλαδο) και ω-3 λιπαρά οξέα (παχιά ψάρια όπως σαρδέλα, κολιός, σολομός κ.λ.π., ξηροί καρποί, μαργαρίνες).

 

2. O σύγχρονος καταναλωτής πρέπει να προτιμάει τα φυτικά έναντι των ζωικών ελαίων, αφού τα φυτικά λιπαρά μειώνουν τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα, ενώ τα ζωικά την αυξάνουν, αυξάνοντας ταυτόχρονα τον κίνδυνο για ανάπτυξη καρδιαγγειακών νοσημάτων. Ανάμεσα στην πληθώρα των φυτικών ελαίων πού διατίθενται στην αγορά, το ελαιόλαδο θεωρείται ότι υπερτερεί έναντι όλων των άλλων, καθώς είναι πλούσιο σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα (κυρίως ελαϊκό οξύ) τα όποια μειώνουν τα επίπεδα της «κακής» χοληστερόλης χωρίς να επηρεάζουν την «καλή». Τα αλλά φυτικά έλαια τα όποια διαθέτουν περισσότερα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, επίσης μειώνουν την «κακή» χοληστερόλη, όμως μειώνουν και τα επίπεδα της «καλής», ή οποία ασκεί προστατευτική δράση στα αγγεία. Επίσης, το ελαιόλαδο διαθέτει και πληθώρα αντιοξειδωτικών ουσιών, οι όποιες είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για την προστασία των αγγείων και της καρδιάς.

 

3. Τα λιπαρά αποτελούν βασικό μέρος της διατροφής: Παρέχουν ενέργεια και γεύση και περιέχουν τα απαραίτητα λιπαρά οξέα και τις λιποδιαλυτές βιταμίνες. Παρότι συνιστάται γενικά ο περιορισμός της κατανάλωσης λιπαρών, σήμερα όλο και περισσότερο αναγνωρίζεται ότι οι τύποι των λιπαρών είναι αυτοί που παίζουν καθοριστικό ρόλο στον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου Κάθε τύπος λιπαρών έχει διαφορετική επίδραση στην ισορροπία των λιπιδίων του αίματος. Ο συνιστώμενος στόχος για τη συνολική κατανάλωση λιπαρών στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες είναι μεταξύ 30 και 35% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας. Οι πρόσφατες διατροφικές κατευθυντήριες οδηγίες της Ολλανδίας, ωστόσο, παρέχουν μία διαφοροποιημένη συμβουλή: Συνιστούν ένα μέγιστο 40% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας για άτομα με φυσιολογικό βάρος και ένα μέγιστο 35% για υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στον τρόπο παρασκευής των γευμάτων. Πρέπει να αποφεύγεται το τηγάνισμα και να προτιμάται το ψήσιμο ή βράσιμο των τροφών. Με αυτό τον τρόπο περιορίζονται οι οξειδωμένες ουσίες που παράγονται με την υψηλή θερμοκρασία, καθώς και η καταστροφή των ωφέλιμων αντιοξειδωτικών βιταμινών.

 

4. Ένας αποτελεσματικός τρόπος μείωσης των θερμίδων στη διατροφή είναι μια υψηλή καθημερινή κατανάλωση σε φρούτα και λαχανικά. Καθώς δεν περιέχουν σχεδόν καθόλου λίπος (εξαιρέσεις είναι τα αβοκάντο και οι ελιές) και είναι σχετικά χαμηλά σε θερμίδες, προσθέτουν ελάχιστες θερμίδες και μέγιστο όγκο στη διατροφή. Επιπλέον, είναι πλούσια σε διατροφικές ίνες και σημαντική πηγή αντιοξειδωτικών, ορισμένων βιταμινών Β και ανόργανων αλάτων, όπως το κάλιο. Πρόσφατες μελέτες πρoσδίδουν τόσο στο σκόρδο, όσο και στην πιπερόριζα αντιθρομβωτικές ιδιότητες μέσω της μείωσης της χοληστερόλης και της αντιφλεγμονώδης δράσης τους.

 

5. Ψωμί ολικής αλέσεως και άλλα προϊόντα ολικής αλέσεως, όπως δημητριακά προγεύματος, ζυμαρικά και ρύζι είναι σημαντικές πηγές σύνθετων υδατανθράκων, βιταμινών, ανόργανων αλάτων και ινών. Οι δίαιτες που είναι πλούσιες σε αυτά τα προϊόντα ολικής αλέσεως τείνουν να είναι χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά και κεκορεσμένα λιπαρά και συσχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων.

 

6. Η κατανάλωση ζάχαρης (π.χ. γλυκόζη, φρουκτόζη, σακχαρόζη) δε σχετίζεται άμεσα με τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, αλλά πολλές τροφές πλούσιες σε ζάχαρη έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε θερμίδες και χαμηλή περιεκτικότητα σε σύνθετους υδατάνθρακες, ίνες και απαραίτητες βιταμίνες και ανόργανα άλατα. Επιπλέον, οι ζαχαρούχες τροφές τείνουν να έχουν υψηλή ενεργειακή πυκνότητα, η οποία μπορεί να συντελέσει στην παχυσαρκία και το υπερβολικό βάρος.

 

7. Οι υψηλές προσλήψεις άλατος σχετίζονται με υπέρταση (υψηλή αρτηριακή πίεση). Προσπαθήστε να αποφύγετε υπερβολικές ποσότητες αλμυρών τροφών όπως επεξεργασμένο κρέας, τυρί και σνακ και μειώστε την ποσότητα του άλατος που προσθέτετε στο μαγείρεμα και στο τραπέζι. Αντικαταστήστε το αλάτι στο μαγείρεμα με βότανα και μυρωδικά για να δώσετε γεύση στο φαγητό σας. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα κονσερβοποιημένα ψάρια τα οποία μετά την επεξεργασία δεν περιέχουν παρά μόνο πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις ω-3 λιπαρών οξέων, ενώ από την άλλη πλευρά έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε αλάτι.

 

8. Το απλό νερό βρύσης αποτελεί μία καλή πηγή υγρών, αλλά μία ποικιλία υγρών μπορεί να είναι ταυτόχρονα ευχάριστη όσο και υγιεινή, όπως το τσάι (το πράσινο τσάι περιέχει αντιοξειδωτικά φλαβονοειδή που έχει αποδειχθεί ότι εμποδίζουν την συγκόλληση αιμοπεταλίων και κατ΄επέκταση την δημιουργία θρόμβου), το εμφιαλωμένο νερό, οι χυμοί, τα γαλακτοκομικά προϊόντα χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά κ.λ.π. Εάν καταναλώνονται αλκοολούχα ποτά, αυτό πρέπει να γίνεται με μέτρο, δηλαδή το πολύ ένα ποτό την ημέρα για τις γυναίκες και δύο ποτά την ημέρα για τους άνδρες.

 

9. Βάλτε τη ζωή σας την άσκηση. Ο συνδυασμός υγιεινής διατροφής και σωματικής δραστηριότητας βοηθά στην ισορροπία μεταξύ της πρόσληψης ενέργειας και ενεργειακών αναγκών.

 


ΒΙΩΝΗΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ

 

ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΩΝ

Τελευταία Νέα

Παιδικό πάρτυ